I- RAPORUN KONUSU VE HAZIRLANMA NEDENİ:
İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesinin, 5531 sayılı �Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun�dan bahisle görüş almak için Odaya gönderdiği 11.08.2006 tarih ve B.30.2.İS.0.59.00.00/ sayılı yazılarında; �Orman Fakültelerindeki mevcut eğitim-öğretim programlarının bu yasayla verilen yetki ve sorumluluklar ışığında tartışılması amacıyla 2007 yılı Mart-Nisan ayları içinde Fakültemizce İstanbul�da bir çalıştay düzenlenmesi planlanmaktadır.� denilmekte ve düzenlenmesi istenilen toplantıya ilişkin görüş ve önerilerin 15 Eylül 2006 tarihine kadar Fakülte Dekanlığına bildirilmesi istenmektedir.
Bu inceleme raporu, Orman Mühendisleri Odasının çalıştay hakkında görüşlerini yansıtmak amacıyla hazırlanmıştır.
II- İNCELEME:
Ormancılık camiasının yarım asırlık özlemi olan 5531 sayılı yasamız, nihayet Odamızın koordinasyonunda, Bakanlığımızın, Fakültelerimizin, ormancı kökenli eski parlamenterlerin, sivil toplum örgütlerinin, sendikaların, kısaca tüm ormancılık camiasının destekleriyle kanunlaşmıştır.
Bundan sonra yapılacak olan işlerin iki ana başlıkta toplanmıştır. Şöyle ki;
a) Kanuna hayat verecek olan ikincil mevzuatın aynı anlayışla hazırlanması,
b) Orman Fakültelerindeki eğitim ve öğretimin bu yasa ve ikincil mevzuat doğrultusunda şekillenmesidir.
Odamız, birinci maddede belirtilen ikincil mevzuatın hazırlanması konusuna, yetki Kanununun 29 Haziran 2006 tarihinde TBMM de kabul edilmesiyle birlikte hemen başlamış ve Kanunun öngördüğü altı aydan önce Eylül/2006 ayı sonuna kadar bitirerek ilgili yerlerin görüşlerine sunulacak hale getirecektir. İkincil mevzuat kapsamında dört yönetmelik ve bir de tüzük çıkartılacaktır.
İkinci maddede belirtilen eğitim ve öğretim konusu, en az ikincil mevzuat kadar ve hatta ondan da önemlidir. O nedenle, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesinin 2005 yılında başlatmış olduğu stratejik plan çalışmaları ile 2007 yılı Mart-Nisan aylarında yapmayı düşündüğü çalıştay bu önemli gereksinimi de giderecektir. Ümit ederiz ki, diğer fakültelerimizde bu çalıştayda birlikte olurlar ve birlikte kararların alınmasına katkıda bulunurlar.
Odamız bu inceleme raporuyla çalıştay için görüş verirken, fakültelerimizde halen okutulmakta olan mevcut derslerin yetki yasası kapsamında irdelenmesinden ziyade, yeni yasal düzenlemelerden sonra eğitim ve öğretim konularının nasıl şekillenmesi gerektiğine değinmek istiyoruz.
O nedenle, aşağıdaki akış planı çerçevesinde konulara bakılması gerektiğine inanıyoruz. Buna göre;
1- 5531 Sayılı Kanunun hazırlanmasına esas olan düşünce ne idi? Tam olarak gerçekleşti mi?
2- TBMM Tarım-Orman ve Köy İşleri alt komisyon ve komisyon görüşmelerinde en çok eleştirilen veya taviz verilmesi istenilen konular ve bu hususların altında yatan düşünceler nelerdir?
3- Kanunun 4 üncü maddesinin (a) ve (b) bentlerinde sayılan yasal yetkilerin hayata geçirilmesi doğrultusunda fakültelerimizdeki eğitim ve öğretimin şekillenmesi için neler yapılmalıdır?
Yukarıdaki konuları aynı sırayla incelendiğinde şöyle bir durumla karşılaşılmaktadır.
1- 5531 Sayılı Kanunun hazırlanmasına esas olan düşünce ne idi? Tam olarak gerçekleşti mi?
Orman Mühendisleri Odası merkez şubesi, Kasım-2003 tarihinde bir meslek yetki yasası çıkartılması fikrini ortaya attığında şu ana amaçlar düşünülmüş ve daha sonra Oda genel merkezince de benimsenmiştir. Çıkartılacak olan yetki yasası;
a) Odamızın tüm üyelerini kapsamı içine alsın.
b) Odamızın üyeleri olan Orman Mühendisi, Orman Endüstri Mühendisi ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendislerinin faaliyet alanları, görevleri, hak ve yetkilerinin sınırları net olarak belirlensin ve yetki konularının yakın mesleki disiplinlerce aşındırılmasının önüne geçilsin.
c) Orman mühendisliği konuları da, serbest piyasadan hizmet satın alınarak yapılabilecek hale getirilmesi için yasal alt yapısı oluşturulsun.
d) Ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisiyle uğraşan gerçek ve tüzel kişilerin uymak zorunda oldukları kriterler belirlensin.
e) Bunların hepsinden de önemlisi, Orman Mühendisi ve Orman Endüstri Mühendisleri mesleklerini icra ederlerken, başka disipline mensup mühendislerce bu konuların yapılmasının önüne geçilsin.
f) Meslek mensuplarımızın kariyerleri ve mesleki standartları yasa ile belirlenmiş olsun, yetkilerine giren konuların gerçek ve tüzel kişilerce yapılması halinde meslek mensupları çalıştırılsın.
Mesleğimiz ile ilgili 5531 sayılı �Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun� u incelendiğinde, yukarda belirtilen ana amaçların tamamının maddelerin hükümleri içinde bulunduğu görülecektir. Dolayısıyla yasamızın, istediğimiz amaçları gerçekleştirecek doğrultuda çıkartıldığını söyleyebiliriz.
2- TBMM Tarım-Orman ve Köy İşleri alt komisyon ve komisyon görüşmelerinde en çok eleştirilen veya taviz verilmesi istenilen konular ve bu hususların altında yatan düşünceler nelerdir?
Ormancılık hep Devletin bünyesi içinde yapılmış olmasından dolayı, serbest piyasa ile hiç ilgilenilmemiştir. Bu boşluk nedeniyle mesleki konular başka disiplinlerce de yapılır hale gelmiş ve meslektaşlarımız ithalat çerçevesinde uygulanan karantinada olduğu gibi yardımcı eleman konumuna getirilmiştir. Özellikle Orman Mühendisliği mesleği konularına yakın meslek disiplinlerince meslek hak ve yetkilerimiz aşındırılmaya başlamıştır. Ormancılık hizmetlerinin tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de ekosistem anlayışıyla çeşitlenmesi nedeniyle serbest piyasada da aranır ve yapılır hale gelmiştir. Yeni yaratılan bu fırsatlardan gerek yasal alt yapımızın olmayışı ve gerekse serbest piyasayla ilgilenilmemiş olması nedeniyle yeterince yararlanılamamıştır.
Ormancıların bu yasa çalışmasına kadar bu olumsuz gelişmelere hiç müdahale etmemiş olmaları bu işlerin yasal zeminde de devam ettirilmesi sonucunu doğurmuştur. Bu duruma birkaç örnek vermek gerekirse; TBMM de kabul edilen �Arazi Kullanım ve Toprak Kanunu� ile mesleğimizin yetkisinde bulunan ve halen uygulanan orman toprak koruma, erozyonla mücadele ve diğer orman topraklarına ilişkin işlemlerde Ziraat Mühendisleri yetkili kılınmıştır. Organik Tarım Kanununda, odun dışı orman ürünlerinin üretim ve planlamasında da aynı şekilde Ziraat Mühendisleri yetkili kılınmıştır. Zirai mücadele ve Karantina kanununa dayanılarak Tarım ve Köy İşleri Bakanlığınca çıkartılan fümigasyon yönetmeliğinde, ithal edilen orman ürünlerinin karantina hizmetlerinde yine orman mühendisleri dışlanmıştır. Bu örnekler mevzuatlar incelendikçe çoğaltılabilir.
TBMM Tarım-Orman ve Köy İşleri alt komisyon ve komisyonlarında yasa tasarısının görüşmeleri sırasında, tasarının 4 üncü maddesinde belirtilen konular tartışmaların odak noktasını oluşturmuştur. Bu konular arasında orman toprakları, erozyon kontrolü ve ağaçlandırma, fidan üretimi, orman içi, kenarı ve üstü meraları, orman içi su kaynaklarının geliştirilmesi, mesire yerleri, milli parklar, uzun devreli gelişim planlama çalışmaları, rekreasyon çalışmaları, kent ormancılığı, av ve yaban hayatı ve benzeri konuların mesleğimizin yetkisinde olmasına yakın disiplinlerine ait meslek kuruluşlarınca karşı çıkılmış ve ciddi bir şekilde direnme gösterilmiştir. Hatta komisyon görüşmelerinde yakın meslek odalarınca, Orman Fakültelerinde okutulan ders program ve ders içerikleri fakültelerin internet sayfalarından çıkartılarak getirilmiş ve kendi okullarında aldıkları ders programlarıyla karşılaştırılmak suretiyle komisyon üyeleri yanıltılmak istenilmiştir. Ancak Bakanlığımız ve Odamızın aldığı tedbirlerle bu yanıltmanın önüne geçilmiştir. Bu bağlamda İ.Ü.Orman Fakültesi Dekanlığı, üç öğretim üyesi Prof. Dr. Doğan KANTARCI, Prof. Dr. Uçkun GERAY ve Prof Dr. Tamer ÖYMEN hocalarımızı Ankara�ya göndererek komisyon çalışmalarına katılmalarını sağlayarak önemli desek vermiştir. Burada Sayın Dekanımız Prof. Dr. Tahsin AKALP ve özellikle her üç değerli hocamıza Odamız adına bir kez daha teşekkür ederiz.
Buradan şu önemli sonuç çıkartılabilir. Her meslek disiplini kendi üyelerinin yararına her türlü çalışmalara başvurabilmektedir. O nedenle, özellikle serbest piyasada yer tutan işlere ilişkin eğitim ve öğretim konularında kesinlikle boşluk verilmemesi gerekmektedir.
3- Kanunun 4 üncü maddesinin (a) ve (b) bentlerinde sayılan yasal yetkilerin hayata geçirilmesi doğrultusunda fakültelerimizdeki eğitim ve öğretimin şekillenmesi için neler yapılmalıdır?
Orman Fakültelerini ilgilendiren orman mühendislerinin faaliyet konuları Kanunun 4 üncü maddesi (a) bendinde, Orman Endüstri Mühendislerininki de 4 üncü maddenin (b) bendinde hüküm altına alınmıştır. Bu konuların mezun mühendislere eğitim ve öğretim sırasında aktarılabilmesi için aşağıdaki şekilde hareket edilmesinin iyi olacağını düşünmekteyiz.
Fakültedeki eğitim ve öğretimin tatbikat ile uyum gösteren silvikültür, ağaçlandırma, erozyon kontrolü, ağaçlandırma gibi ana konulara aşağıda yer verilmemiştir.
Aşağıda yer verilen konular, fakültelerimizde bu güne kadar yeterli ağırlıkta işlenmediği için yer verilmiş ve yeni gelişmelerde dikkate alınarak yazılmaya çalışılmıştır.
Şöyle ki;
a) Orman Fakültemizin çok iyi bir alt yapısı ve bilgi birikimi vardır. Bu hususlar yeni yasa ile birlikte, eğitim ve öğretime verilecek yeni formatta, dünyadaki gelişmelerde dikkate alınarak öğrencilere aktarılmalıdır. Böylece, özellikle Orman Mühendisliği bölümü mezunu mühendislerin serbest piyasaya kolayca uyumları sağlanmalı ve hizmet üretip satabilecek anlayışta yetiştirilmelidir. Bu arada serbest piyasadaki gelişmeler ekosistem yaklaşımı da dikkate alınarak yakından takip edilmeli ve başka disiplinlerin yetki alanlarımıza girmesine yarayacak eğitim boşluklarının bırakılmamasına özen gösterilmelidir.
b) Orman kaynaklarının planlanmasında tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de işlevsel (fonksiyonel) planlamaya geçilmektedir. O nedenle, envanter ağırlıklı planlamadan vazgeçilip, eğitim ve öğretimde fonksiyonel planlama esaslarının ve yapımına ağırlık verilmelidir. Bu kapsamda ormanların su üretimi ile olan fonksiyonel ilişkileri özenle öğretilmelidir.
c) Havza ıslahı ve kırsal kalkınma konuları etkin bir şekilde öğretilmelidir.
ç) Hava fotoğraflarının ormancılığın her alanına yarayacak şekilde yorumlanması öğretilmelidir.
d) Orman zararlılarıyla mücadele konusunda biyolojik ve kimyasal metotlar uygulamada hayata geçirilecek şekilde öğretilmelidir. Özellikle karantina konuları ve usulleri ile kimyasal mücadelede kullanılacak ilaçların zirai mücadelede olduğu gibi öğretilmesi sağlanmalıdır. Mezun mühendislerden, orman zararlılarıyla mücadeleye yönelik alanlarda iş yapacakların, işyerlerinde orman zararlılarıyla mücadelede kullanılacak ilaçlarla, yangınla yapılacak kimyasal mücadelede kullanılacak kimyasallara ilişkin reçeteleri verebilmelidirler. Bu konudaki eğitimde gerektiğinde ilaç üretim firmalarından da yararlanılmalıdır.
e) Orman ekosistemi, ekoloji ve orman toprakları konularına eğitimde bu günkünden daha fazla yer verilmelidir. Bu alandaki eğitimde mezun öğrenciler toprak sınıflandırması, bitki ve floranın tanımı, yetişme muhiti haritacılığının yapım esasları, toprakların tanınması ve toprak laboratuarlarında çalışabilecek şekilde bilgilerin verilmesi sağlanmalıdır.
f) Av ve yaban hayatı konuları, Kanunda verilen yetkiler çerçevesinde gözden geçirilmeli ve eğitimde konu edilmelidir. Av hayvanlarının yaşama ortamları, istekleri, üretim ve nakil esasları üzerinde durulmalıdır. Avlakların envanter ve yönetilmelerinin yapılması esasları öğretilmelidir.
g) Milli park uzun devreli gelişim planlarının yapımı, mesire yerleri planlaması, rekreasyon alanları planlaması, kent ormancılığı ve benzeri planlamalar planlamacı mantığıyla öğretilmelidir.
h) Orman içi, kenarı ve orman üst sınırı meraları yetkimiz içinde olduğu dikkate alınarak, meralarda hayvanlara yararlı ve yararsız bitki türlerinin tanımı, tespiti ve mera planlaması başka disiplinlerden yararlanılmayacak şekilde öğretilmelidir.
ı) Bina inşaatı, köprü inşaatı konularına temel bilgilerin ötesinde yer verilmemelidir. Ancak orman yolları planlamasının ekosistemin devamlılığı esasına dayandırılmalı ve yol etüdü, sel derelerinin ıslahı tesisleri, çığ ve sel önleme tesisleri işlenmelidir.
i) Ormancılık politikası ve orman işletmeciliği konularında ayrıntılara girilmemelidir.
j) Odun dışı ürünlerin tanınması, yetiştirilmesi ve üretimi konuları orman mühendisliği bölümünde; bunların endüstride ki işlenmeleri ise orman endüstri mühendisliği bölümünde esaslı bir şekilde öğretilmelidir.
k) Orman kadastrosu ve ormancılık hukukunun esasları verilmelidir. Kadastro ölçümlerinde kullanılan zamanımızın önemli ölçüm cihazları eğitimde tanıtılmalı ve kullanılması çareleri aranmalıdır.
l) Doğal olarak tüm planlamalarda, zamandan ve teknolojik olanaklardan yeterince yararlanabilmek için bilgisayar teknolojisinden faydalanma yolları öğrencilere mutlaka öğretilmelidir. Teknik tersimat ve benzeri derslere artık son verilmelidir.
III- SONUÇ:
İ.Ü. Orman fakültesinin Mart-Nisan/2007 de yapmayı planladığı çalıştaya ilişkin düzenlenen bu raporun inceleme bölümünde gerekli irdeleme ve öneriler sunulmuştur. Burada ayrıca tekrar edilmeyecektir.
Ancak, şu genel hususların da inceleme bölümünde ki önerilerimize ek olarak dikkate alınması gerekmektedir.
a) Eğitimde, mezun mühendislerin sadece Devlette çalışacaklar yaklaşımından uzak durulmalıdır. Hem Devlette ve hem de serbest piyasada işlendirilecek tarzda yetiştirilmelidir.
b) Planlama yapma teknikleri mutlaka iyi öğretilmelidir.
c) Bilgisayar kullanımı yoluyla planlama ve değerlendirme yöntemleri öğretilmelidir.
d) Yeni teknik ve teknolojik ölçüm cihazları hakkında bilgilendirme yapılmalıdır.
e) Yeni yetki yasamızın sağladığı olanaklardan yararlanmak isteyen, henüz mezun olmamış, ancak yeni eğitim ve öğretim programından da yararlanamayacak olan öğrencilere, uygulamaya yönelik seminerler ve ara programların verilebilmesi olanakları planlanmalıdır.
SAYI : 25.00/1498 ANKARA
14 Eylül 2006
KONU: Çalıştay Hakkında
Odanın görüşlerini
İlişkin rapor.
İ.Ü.ORMAN FAKÜLTESİ DEKANLIĞINA
İLGİ: 11.08.2006 Tarih ve B.30.2.İS.0.59.00.00/ sayılı yazınız.
Fakültenizce Mart-Nisan/2006 ayları içinde yapmayı planladığınız çalıştay ile ilgili olarak Odamızın görüşlerini yansıtan Oda AR-GE Komisyonu başkanı Eşref GİRGİN tarafından hazırlanan 14/09/2006 tarihli inceleme raporu ektedir.
Bilgilerinize arz ederim. Saygılarımla.
| Ali KÜÇÜKAYDIN | |
| Genel Başkan |